Archives for April 21st, 2013

การเงินอิสลาม

มหัศจรรย์การเงินอิสลาม

ในงานสัมมนาที่เบอร์ลินเมื่อช่วงต้นเดือน ผลงานที่สร้างความฮือฮาเป็นอย่างมาก ได้แก่ การศึกษาระบบการเงินของธนาคารอิสลามในประเทศปากีสถาน ของมหาวิทยาลัยทิวเบอร์ก ประเทศเนเธอร์แลนด์ โดยสิ่งที่สร้างความประหลาดใจให้กับผู้เข้าสัมมนา เห็นจะเป็นผลการศึกษาเปรียบเทียบคุณภาพของสินเชื่อระหว่างระบบธนาคารอิสลามกับระบบธนาคารพาณิชย์ แต่ก่อนอื่นผมขอเกริ่นนำแนวคิดและผลิตภัณฑ์ของธนาคารอิสลามแบบย่อๆ ให้ฟังกันก่อน  ธนาคารอิสลามในปากีสถาน เป็นระบบธนาคารที่อยู่ภายใต้กฎหมายชารีอาห์ (Shariah) ในทางเศรษฐกิจแล้ว ทำหน้าที่ไม่ต่างจากสถาบันการเงินทั่วไปที่รับฝากเงินเพื่อนำไปปล่อยกู้ อย่างไรก็ดี จากการที่ผลิตภัณฑ์สินเชื่อและเงินฝากของธนาคารอิสลามไม่อนุญาตให้รับและจ่ายดอกเบี้ยที่ทราบจำนวนก่อนล่วงหน้ากับลูกค้า จึงทำให้ระบบธนาคารอิสลามต้องหันมาใช้รูปแบบการแบ่งปันกำไรและขาดทุนกับลูกค้า ยกตัวอย่างเช่น ผลิตภัณฑ์...
Continue Reading »
เศรษฐศาสตร์อิสลาม

บทสรุปเศรษฐศาสตร์อิสลาม

จากรายละเอียดที่ผ่านมาเราสามารถสรุปลักษณะที่โดดเด่น  และสำคัญของระบอบเศรษฐศาสตร์อิสลาม ดังนี้ 1. ทรัพย์ทุกประเภท ถือว่าเป็นกรรมสิทธิ์ของอัลลอฮฺ แต่เพียงผู้เดียวส่วนมนุษย์เป็นผู้มีหน้าที่ดูแลความโปรดปรานชนิดนี้ โดยที่พระองค์อัลลอฮฺได้ทรงบันดาลให้มันมีความสะดวกง่ายดายกับมนุษย์ และเป็นการรับใช้มนุษย์ 2. ถือเป็นหน้าที่ที่จำเป็นสำหรับมนุษย์ ที่จะต้องใช้จ่ายทรัพย์ให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของผู้มีกรรมสิทธิ์ที่แท้จริง คือ อัลลอฮฺ  จึงจำเป็นจะต้องใช้จ่ายมันเพื่อสนองตอบคำบัญชาของพระองค์ เพื่อก่อให้เกิดระบอบที่เป็นรูปธรรม 3. แท้จริงแล้วพระองค์อัลลอฮฺได้ทรงเรียกร้องปวงบ่าวของพระองค์ ให้ใช้จ่ายทรัพย์ในสิ่งที่ก่อให้เกิดประโยชน์กับสิ่งที่ถูกสร้างทั้งมวล และเกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจของมวลมนุษย์ 4. ระบอบเศรษฐศาสตร์อิสลาม ได้ประสานด้านวัตถุกับจิตวิญญาณเข้าด้วยกัน ภายใต้การผูกมัดบริบททางเศรษฐศาสตร์กับบริบททางจริยธรรม บนบรรทัดฐานความไว้วางใจ...
Continue Reading »
การเงินอิสลาม

การกลับมาของระบบการเงินอิสลาม

ศตวรรษที่ 20 ชาวโลกคิดว่าลัทธิคอมมิวนิสต์จะช่วยให้โลกรอดพ้นจากการเอารัดเอาเปรียบจากลัทธิทุนนิยมได้ แต่แล้วไม่นาน ลัทธิคอมมิวนิสต์ก็ล่มสลาย ทำให้โลกตกอยู่ใต้อำนาจเพียงขั้วเดียว นั่นคือ ลัทธิทุนนิยม แต่เมื่อสถาบันการเงินยักษ์ใหญ่ในสหรัฐล้มระเนระนาดลงเมื่อเร็วๆนี้ส่งผลให้วิกฤตเศรษฐกิจพ่นพิษระบาดไปทั่วโลก ไม่เพียงแต่เฉพาะผู้นำทางเศรษฐกิจและผู้นำการเมืองของประเทศต่างๆทั่วโลกเท่านั้นที่ออกมาเรียกร้องให้มีการจัดระเบียบการเงินของโลกกันใหม่ แม้แต่ผู้นำทางศาสนาอย่างเช่นพระสันตะปาปาองค์ปัจจุบันก็ออกมาเรียกร้องเรื่องนี้ด้วยเช่นกัน เมื่อเร็วๆนี้ หนังสือพิมพ์ L’Osservatore Romano ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ทางการของกรุงวาติกันได้ตีพิมพ์บทความชิ้นหนึ่งซึ่งมีชื่อว่า “ความคิดและข้อเสนอทางการเงินอิสลามสำหรับตะวันตกในสภาวะวิกฤต” (Islamic Finance...
Continue Reading »
ธนาคารอิสลาม

หลักการธนาคารอิสลาม(Principle of Islamic Bank)

         ธนาคารอิสลามวางรากฐานอยู่บนหลักการหุ้นส่วน กล่าวคือ ทั้งระบบธนาคาร ผู้ถือหุ้น ผู้ฝากเงิน ผู้ลงทุน และผู้ยืม จะร่วมกันเป็นหุ้นส่วน หลักการนี้จะทำให้ทุนและแรงงานสามารถรวมกันได้ในฐานะหุ้นส่วนในการประกอบการ การรวมดังกล่าวมิใช่เป็นการรวมตัวกันแต่เฉพาะด้านวัตถุอย่างที่คนในปัจจุบันเข้าใจกันแต่เพียงอย่างเดียว แต่การรวมกันของอิสลามมีความหมายมากไปกว่านั้น เพราะว่าอิสลามได้วางหลักจริยธรรมทางเศรษฐกิจเอาไว้ โดยนำเอาคุณค่าทางด้านวัตถุและจิตใจมารวมเข้าไว้ด้วยกันในการกำหนดพฤติกรรมของระบบเศรษฐกิจ และแนวทางจริยธรรมทางเศรษฐกิจของอิสลามจะบังเกิดขึ้นมาก็ต่อเมื่อได้มีการนำเอาหลักการหุ้นส่วนมาใช้ กลไกของระบบธนาคารอิสลาม          เนื่องจากระบบธนาคารอิสลามตั้งอยู่บนหลักการหุ้นส่วนและไม่มีดอกเบี้ย...
Continue Reading »
การเงินอิสลาม

การเงินอิสลาม ท่ามกลางกระแสเศรษฐกิจอาเซียน

ปัจจุบันสินทรัพย์ภายใต้การบริหารของอุตสาหกรรมการเงินอิสลามทั่วโลก (ล่าสุด)  จะอยู่ที่950,000 ล้านดอลลาร์  ขณะที่ขนาดของตลาดพันธบัตรอิสลามทั่วโลกอยู่ที่ 110,000 ล้านดอลลาร์  โดยคาดการคาดการณ์ว่าสินทรัพย์จะพุ่งขึ้น 5 เท่าตัวในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า  และแน่นอนส่วนหนึ่งของสินทรัพย์หลายหมื่นล้านดอลลาร์ข้างต้น  กำลังหมุนเวียนอยุ่ในเศรษฐกิจอาเซียน การเปิดตัวประชาคมอาเซียน  ซึ่งมีประชากรราว  600  ล้านคน  และ 300   กว่าล้านคนเป็นมุสลิม ...
Continue Reading »
ดอกเบี้ยและกำไร

ความแตกต่างระหว่างดอกเบี้ย และกำไร

หลายคนไม่ว่าจะพุทธ มุสลิม หรือศาสนิกไหนๆ มักจะพูดว่า “กำไร” ที่ใช้เรียกในธนาคารอิสลามก็เป็นการเรียกทดแทน “ดอกเบี้ย” หรือเป็นการเลี่ยงภาษา เลี่ยงบาลีกันนั่นเอง แต่ที่ผ่านมา “รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” ได้ทำความเข้าใจในหลักการดำเนินธุรกิจของธนาคารอิสลาม ที่มีความแตกต่างกับหลักการดำเนินธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ทั่วไปแล้ว วันนี้ “รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” ขอสรุปความแตกต่างกันให้ชัดเจนอีกครั้ง เพราะบทบัญญัติของอิสลามที่ว่า “พวกเขากล่าวว่า ที่จริงการค้าขายนั้นก็เหมือนกับการเอาดอกเบี้ยนั้นเอง และอัลลอฮ์นั้นทรงอนุมัติการขายและทรงห้ามการเอาดอกเบี้ย” (อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 275) จะเห็นได้ว่าการค้านั้นมีความใกล้เคียงกับดอกเบี้ย แต่ก็ไม่เหมือนและการค้าก็เป็นสิ่งที่อนุมัติ แต่ดอกเบี้ยเป็นสิ่งที่ต้องห้าม           ความแตกต่างระหว่าง ดอกเบี้ย...
Continue Reading »
ผลิตภัณฑ์การเงินอิสลาม

เงินฝาก(Deposit)

  ในภาวะที่อัตราดอกเบี้ยอยู่ในช่วงขาขึ้น ใคร ๆ ก็คงอยากฝากเงินกัน ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ก็มีบริการเงินฝากเหมือนกับธนาคารพาณิชย์ทั่วไป จะเหมือนหรือต่างกันตรงไหน วันนี้ เรา มีคำตอบ… หลัก ๆ แล้วบัญชีเงินฝากของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ ด้วยกัน คือ...
Continue Reading »
นิติศาสตร์การเงินอิสลาม

การกู้ยืมในอิสลาม

ที่ผ่านมาเราได้นำเสนอหลักการต่างๆที่ธนาคารอิสลามนำมาใช้ในการทำธุรกรรมสินเชื่อซึ่งเป็นหลักการที่ใช้แทนการให้กู้ของธนาคาร เพื่อเป็นการหารายได้ให้กับธนาคารโดยไม่ขัดกับหลักชะรีอะฮ์ เพราะการให้กู้ในอิสลามไม่สามารถเรียกผลตอบแทนใดๆได้ อย่างไรก็ตามก็ไม่ได้หมายความว่าธนาคารอิสลามจะให้กู้ไม่ได้ แต่การให้กู้จะต้องทำอย่างถูกต้องตามหลักชะรีอะฮ์ อิสลามอนุมัติหลักการกู้ยืมเพื่อให้ผู้ที่มีโอกาสในสังคมสามารถช่วยเหลือเกื้อกูลแก่ผู้ที่ด้อยโอกาสที่มีฐานะยากจน การกู้ยืมมี 2 เงื่อนไข คือ การกู้ยืมต้องจ่ายคืน และ ให้กู้เพื่อคุณงามความดีโดยไม่เรียกผลตอบแทน ซึ่งศัพท์ทางด้านการเงินอิสลามจะรู้จักกันดีว่า ก็อรดุล ฮาซัน(Qard al Hasan) ก็อรดุล...
Continue Reading »
นิติศาสตร์การเงินอิสลาม

หลักการขายและซื้อคืน (Sale and Purchase Back หรือ บัยอ์ อัลอีนะฮ์)

ตอนก่อนๆ “รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” ได้นำท่านไปรู้จักกับหลักการต่างๆมากมาย ซึ่งเป็นหลักการที่ธนาคารอิสลามส่วนใหญ่ไม่ว่าจะอยู่ในแถบตะวันออกกลางหรือเอเชียใช้ในการทำธุรกรรรมสินเชื่อของธนาคาร ฉบับนี้ รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม จะพาท่านมารู้จักกับอีกหลักการหนึ่ง เรียกว่า บัยอ์ อัลอีนะฮ์ (Sale and Purchase Back) แต่หลักการนี้จะนิยมใช้เฉพาะในแถบเอเชีย เช่น ประเทศมาเลเซียและในบ้านเรา จะเป็นอย่างไรลองมาดูกัน  บัยอ์ อัลอีนะฮ์ คือ สัญญาซื้อขายที่ผู้ขายขายทรัพย์สินของตนให้แก่ผู้ซื้อด้วยราคาเงินผ่อน จากนั้นก็จะทำการซื้อทรัพย์สินดังกล่าวกลับคืนด้วยราคาเงินสดซึ่งมีราคาต่ำกว่าราคาเงินผ่อน ธนาคารนำหลักการนี้มาใช้ในการให้สินเชื่อแก่ลูกค้าที่มีความจำเป็นต้องใช้เงินสด...
Continue Reading »
นิติศาสตร์การเงินอิสลาม

หลักการซื้อขายล่วงหน้า (การจ้างทำของ)

นอกจากการซื้อขายล่วงหน้าตามหลัก บัยอ์ ซะลัม ที่ “รอบรู้ เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” ได้พาท่านผู้อ่านไปทำความรู้จักกันไปแล้ว ธนาคารอิสลามยังมีหลักการซื้อขายล่วงหน้าอีกรูปแบบหนึ่งที่นำมาใช้สำหรับการให้สินเชื่อ นั่นคือหลัก อิสติสนาอ์ ซึ่งอาจจะไม่เหมือนกับการซื้อขายในตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่เรารู้จัก เพราะการซื้อขายประเภทนี้จะทำธุรกรรมขณะที่สินค้ายังไม่ได้ผลิต เราจึงจัดการซื้อขายประเภทนี้อยู่ในการซื้อขายล่วงหน้า อิสติสนาอ์ มีลักษณะเหมือนการจ้างทำของ โดยผู้รับจ้างจะผลิตของตามคุณลักษณะที่ผู้ซื้อต้องการ  สิ่งสำคัญคือราคาและคุณลักษณะของที่จะผลิต ต้องถูกกำหนดตายตัวและตกลงกันชัดเจน รับรู้กันทั้งสองฝ่าย  บัยอ์...
Continue Reading »
นิติศาสตร์การเงินอิสลาม

การซื้อขายล่วงหน้า(Salam Sale/Forward Sale)

การซื้อขาย ซึ่งเป็นหลักการที่ธนาคารอิสลามส่วนใหญ่ใช้ในการให้สินเชื่อ วันนี้เรามาจะมาดูการซื้อขายอีกรูปแบบหนึ่งซึ่งแตกต่างกับการซื้อขาย (มุรอบาฮะฮ์) ตรงที่ขณะทำการซื้อขาย สินค้าต้องมีตัวตนสามารถส่งมอบได้ทันที แต่การซื้อขายรูปแบบนี้ขณะซื้อขาย สินค้ายังไม่ได้ผลิต จะส่งมอบกันได้ในอนาคต หรือที่เรารู้จักกันในหลักการซื้อขายล่วงหน้านั่นเอง ธนาคารอิสลามมีหลักการซื้อขายล่วงหน้า 2 รูปแบบ ในภาษาการเงินเรียกว่า บัยอ์ ซะลัม และ อิสติสนาอ์ หลักการซื้อขายล่วงหน้าหรือ บัยอ์...
Continue Reading »
การลงทุนอิสลาม

ธุรกิจการให้เช่าในอิสลาม

      การเช่าเป็นอีกหนึ่งธุรกรรมที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยนำมาใช้ในการดำเนินธุรกิจโดยเฉพาะการให้สินเชื่อ ฉบับนี้ “รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” จะมาให้ความกระจ่าง สำหรับการเช่าในภาษาอาหรับ หรือภาษาที่ใช้ในวงการการเงินอิสลาม เรียกว่า “อิญาเราะฮ์ (Ijarah)” หมายถึง การที่เจ้าของทรัพย์สินโอนสิทธิประโยชน์การใช้ทรัพย์สินให้อีกฝ่ายหนึ่ง โดยมีค่าเช่าเป็นค่าตอบแทนภายในระยะเวลาที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน โดยกรรมสิทธิของทรัพย์สินยังคงเป็นของเจ้าของทรัพย์หรือผู้ให้เช่า ภายใต้หลักการนี้ ธนาคารจะให้สินเชื่อกับลูกค้าโดยการซื้อทรัพย์สินตามที่ลูกค้าประสงค์ แล้วนำมาให้ลูกค้าเช่าภายในระยะเวลาที่ตกลงกัน โดยลูกค้าจะนำทรัพย์สินที่เช่าไปใช้ประโยชน์ตามที่ระบุในสัญญาเท่านั้น ซึ่งรูปแบบนี้ถ้าเปรียบเทียบกับการเช่าที่เรารู้จักก็คือ การเช่าดำเนินการ หรือ Operating...
Continue Reading »
ผลิตภัณฑ์การเงินอิสลาม

การร่วมลงทุนแบบถดถอย(Diminishing Musharakah)

รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลามในฉบับที่แล้วได้พาท่านไปรู้จักกับหลักการร่วมลงทุน หรือมุชารากะฮ์ โดยได้อธิบายถึงหลักการร่วมลงทุนแบบถาวรกันไปแล้ว  ฉบับนี้เรามาติดตามกันต่อถึงการร่วมลงทุนแบบถดถอย หรือ Diminishing Musharakah ซึ่งเริ่มเป็นที่นิยมในตลาดการเงินอิสลามกัน การร่วมลงทุนแบบถดถอย หรือ Diminishing Musharakah หมายถึงหุ้นส่วนระหว่าง 2 ฝ่าย ร่วมลงทุนในกิจการหนึ่ง โดยฝ่ายหนึ่งจะทยอยขายหุ้นส่วนตนเองให้อีกฝ่ายหนึ่งจนกระทั่งความเป็นเจ้าของโอนไปสู่อีกฝ่ายหนึ่งทั้งหมด ธนาคารอิสลามโดยส่วนใหญ่นิยมใช้หลักการนี้ในการให้สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย เช่น ลูกค้าประสงค์จะซื้อบ้านโดยขอสินเชื่อธนาคาร เมื่อธนาคารพิจารณาอนุมัติ...
Continue Reading »
ผลิตภัณฑ์การเงินอิสลาม

การร่วมลงทุน (Musharakah หรือ มุชารากะฮ์)

หลังจากที่ “รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลาม” ได้นำเสนอเกี่ยวกับการร่วมทุนภายใต้หลักมุดอรอบะฮ์ ไปในฉบับที่แล้ว ฉบับนี้ จะนำท่านผู้อ่านไปทำความเข้าใจกับ การร่วมลงทุน หรือภาษาอาหรับเรียกว่า มุชารากะฮ์ ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับหลักการที่เรานำเสนอไปในฉบับที่แล้ว คือเป็นลักษณะของการเป็นหุ้นส่วนกัน… แต่ในความเหมือนก็ยังมีความแตกต่าง…. หลักการนี้จะเป็นการร่วมกันลงทุน ร่วมกันลงแรง ช่วยกันบริหารทำให้ธุรกิจเกิดผลกำไร จากนั้นก็แบ่งรายได้ตามสัดส่วนที่ตกลงกันไว้  หลักการที่กล่าวถึงคือ การร่วมลงทุน (Musharakah หรือ มุชารากะฮ์) ซึ่งเป็นการให้สินเชื่อโดยที่ธนาคารลงทุนร่วมกับลูกค้าในกิจการหนึ่งและแบ่งปันผลกำไรตามสัดส่วนที่ตกลงกัน โดยผลกำไรนี้อาจไม่เป็นไปตามอัตราส่วนของการลงทุนก็ได้ แต่ถ้าในกรณีที่ธุรกิจขาดทุนต่างฝ่ายต่างรับภาระร่วมกันตามอัตราส่วนที่ได้ลงทุนไป เช่น...
Continue Reading »
ผลิตภัณฑ์การเงินอิสลาม

การร่วมทุน(Mudorabah หรือมุดอรอบะฮ์)

รอบรู้เศรษฐกิจการเงินอิสลามฉบับนี้ จะมาว่ากันถึงเรื่องหลักการร่วมทุน หรือ มุดอรอบะฮ์ ซึ่งเป็นการดำเนินธุรกรรมการเงินอีกรูปแบบหนึ่งของธนาคาร รายละเอียดเป็นอย่างไรนั้น เรามาติดตามกัน…. การร่วมทุนหรือมุดอรอบะฮ์ คือการจัดทำข้อตกลงทางธุรกิจระหว่างธนาคารกับลูกค้าเพื่อแสวงหากำไรและนำมาแบ่งปันกันตามสัดส่วนที่ได้มีการตกลงกันไว้ล่วงหน้า องค์ประกอบสำคัญของมุดอรอบะฮ์ จะต้องประกอบด้วย เจ้าของทุน ผู้ประกอบการ เงินทุน สัดส่วนการแบ่งปันกำไร ระยะเวลา และสัญญา ธนาคารใช้หลักมุดอรอบะฮ์ทั้งในการระดมเงินฝากและการให้สินเชื่อแก่ลูกค้า ดังนั้น ในกิจการธนาคาร...
Continue Reading »

View My Stats backlink seo ping